Bugun...



SÜNDÜRMEDEN, SÜRÜNDÜRMEDEN NASIL ANLATILIR?

“Türk edebiyatının baş yapıtlarındandır. Ders niteliğindedir. Bir konu sündürmeden, süründürmeden, ifrata varmadan, ciddiyeti elden bırakmadan nasıl anlatılır sorusunun cevabı bu kitapta.”Türk Romancılığında Bir Kilometre Taşı: Ayaşlı ile Kiracıları

facebook-paylas
Tarih: 13-02-2019 14:45

SÜNDÜRMEDEN, SÜRÜNDÜRMEDEN NASIL ANLATILIR?

Memduh Şevket Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları romanındaki apartman; köylüsünden memuruna, çiftçisinden bankacısına, kumarbazından uyuşturucu ticareti yapanına kadar her sınıftan insanı içeren bir pansiyon gibidir.  Esendal, Ayaşlı’nın apartmanındaki kiralık dokuz odada sadece farklı sınıftan insanları değil, toplumdaki değişim sancılarını da anlatır. Esendal’ın sade dili sizi öylesine içine çeker ki, okudukça apartmanın loş koridorlarına yansıyan gölgeler görürsünüz: Farklı sınıftan insanların, çarpık ilişkilerin, uzayıp giden davaların, mahkeme kağıtlarının, içkili kumar masalarının ve müdavimlerinin gölgeleri.

 

1934 yılında yayımlanan Ayaşlı ile Kiracıları romanı, günümüzdeki pek çok kitaptan daha anlaşılır bir dile sahip. Süssüz, gösterişsiz bir Türkçeyle yazan Esendal, başka bir yazarın iki sayfada anlatacağını bir, bilemediniz iki cümlede anlatır. Hem de büyüleyen bir sadelikle:

 

“Fuat’ın yüzüne baktım. Onda becerikli bir adam suratı var. Açıkgöz bir çocuk. Çapkın değildir. Çapkınlıktan anlamaz da denilemez.

 

Patron otomobile binerken, “Fuat Efendi bizi bir yere götür, biraz eğlenelim!” dese, “Nereye efendim?” diye sormaz; yanlış kapı önünde de durmaz.”

 

Şoför Fuat acaba bundan daha güzel, daha öz bir biçimde anlatılabilir mi? Başkalarının onlarca sözcük ile anlatabileceği huysuz bir çocuk için Memduh Şevket Esendal “Oğlan diş ağrısı gibi!” der geçer. Kendisiyle flört eden evli bir kadını anlatırken “Ben erkek kalmak isterim. Sulantı bana düşer ama beceremiyorum, odasından da ayrılamıyorum.” diye yazar.

 

Esendal’ın dilindeki duruluk, okurun önündeki düşsel sahneyi genişletip anlatımı güçlendirir. Romandaki sade bir nişan töreni, havai fişekler altındaki bir törenden daha fazla işler insanın içine: “Elini istedim, uzattı. Aldım, öptüm, böylece Selime ile nişanlanmış olduk.”

 

Memduh Şevket Esendal, kendisine sorulduğunda, anlatımındaki sadeliği, biraz da alaycı bir üslupla şöyle açıklar: “Edebiyatı bilmediğimden, marifetsizliğimden sade yazmışımdır. Bilsem, öyle düpedüz yazar mıyım hiç? Köylü bir şeyi söylerken dikine, olduğu gibi söyler. Neden? Süslemesini bilmez, benzetmesini bilmez, anlatmasını bilmez de ondan. Marifetli insanlar öyle yapmazlar. Sözlerine, yazılarına marifetlerini sokarlar, hünerlerini gösterirler. Aslını sorarsanız marifet hayatın içinde, hayata uymayan bir şeydir. Benim dilim kısa. İstediklerimi anlatabilmek güç.”

 

Esendal’ın romana getirdiği yenilik, sadelikle sınırlı değildir. Esendal’ın kadın karakterleri, yaşadıkları döneme göre özgürlükçü düşüncelere sahiptirler. Ayaşlı ile Kiracıları’nda yer alan kadınlar genel olarak cinsel tercihlerinde özgür kişilerdir. Evlilikleri bile buna engel değildir. Fethi Naci, Ayaşlı ile Kiracıları romanında, karılarının başkalarıyla birlikte olmasına ses etmeyen Hâki Bey ve Abdülkerim gibi kocalar için, Türk romanında ilk kez ortaya çıkan ‘koca tipleri’ tanımlamasını kullanır. Romanın anlatıcısı olan erkek de “Ben kadın olsam kendi ekmeğimi kendim kazanmak ve gönlümün istediği zaman istediğim erkekle yaşamak yolunu tutardım!” diyecek ölçüde özgürlüklerden yanadır.

 

Cumhuriyet Halk Partisi’nde Genel Sekreterliğe kadar yükselen Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları kitabında, bürokrasinin mizahla yoğurulmuş sert bir eleştirisi de vardır. Yurtdışı görevle Avrupa’ya gönderilen Hâki Bey, içinde bulunduğu komisyon işini bitirdikten sonra küçük bir iş için Almanya’ya gönderilir ancak iki yıl boyunca orada unutulur. Kimse Hâki Beyin yokluğunun farkına varmaz. Tıpkı hastanede gözüne cam batan hastanın farkına varılmadığı gibi. Esendal, hem devletteki, hem de toplumdaki değişimi mizahi bir dille gözler önüne sererken yozlaşmış ilişkilerle hantal bürokrasiyi de kıyasıya eleştirir.

 

Ayaşlı ile Kiracıları hakkındaki Ekşi Sözlük’te yer alan okur yorumlarından biri şöyle: “Bence Türk edebiyatının baş yapıtlarındandır. Ders niteliğindedir. Bir konu sündürmeden, süründürmeden, ifrata varmadan, ciddiyeti elden bırakmadan nasıl anlatılır sorusunun cevabı bu kitapta. Bir solukta okunur ve kof, duygusal olmayan duyguyu anlatan bir son ile biter.”

 

Türkçenin Çehov’u olarak adlandırılan Memduh Şevket Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları adlı romanı, edebiyat tarihimizin kilometre taşlarından birisi. Esendal’ın ince mizahı, gösterişsiz dili ve büyüleyen sadeliği ile tanışmaya var mısınız?







FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÜTÜPHANE Haberleri

HABER ARA
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARŞİVİ
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HAVA DURUMU
resmi ilanlar nöbetçi eczaneler
GÜNLÜK BURÇ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Sivasspor 20 12 3 5 39 23 41 +16
2 İstanbul Başakşehir 20 11 3 6 39 21 39 +18
3 Trabzonspor 19 11 3 5 43 20 38 +23
4 Alanyaspor 20 11 4 5 40 19 38 +21
5 Fenerbahçe 20 11 5 4 39 23 37 +16
6 Galatasaray 20 10 4 6 32 17 36 +15
7 Beşiktaş 20 10 7 3 31 27 33 +4
8 Göztepe 20 8 6 6 25 22 30 +3
9 Gaziantep FK 20 7 7 6 31 32 27 -1
10 Yeni Malatyaspor 20 6 8 6 34 29 24 +5
11 Çaykur Rizespor 20 7 10 3 21 30 24 -9
12 Denizlispor 20 6 9 5 21 29 23 -8
13 Gençlerbirliği 20 5 9 6 30 37 21 -7
14 Konyaspor 20 4 9 7 16 27 19 -11
15 Antalyaspor 20 4 10 6 18 36 18 -18
16 MKE Ankaragücü 21 3 10 8 18 37 17 -19
17 Kasımpaşa 20 4 12 4 28 43 16 -15
18 Kayserispor 20 2 13 5 19 52 11 -33
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 21 12 3 6 30 17 42 +13
2 BB Erzurumspor 20 10 5 5 23 16 35 +7
3 Bursaspor 20 11 6 3 28 24 33 +4
4 Adana Demirspor 20 8 5 7 34 21 31 +13
5 Keçiörengücü 20 7 5 8 16 14 29 +2
6 Altay 20 7 6 7 23 20 28 +3
7 Ümraniyespor 20 8 8 4 31 30 28 +1
8 Akhisarspor 20 7 6 7 21 20 28 +1
9 Fatih Karagümrük 21 7 7 7 26 27 28 -1
10 Giresunspor 20 7 6 7 23 25 28 -2
11 Menemenspor 20 8 8 4 21 24 28 -3
12 Balıkesirspor 20 6 7 7 18 20 25 -2
13 İstanbulspor 20 5 7 8 29 29 23 0
14 Altınordu 20 5 7 8 22 25 23 -3
15 Adanaspor 20 3 9 8 21 29 17 -8
16 Osmanlıspor FK 20 5 10 5 21 29 17 -8
17 Boluspor 20 2 9 9 17 28 15 -11
18 Eskişehirspor 20 6 10 4 25 31 13 -6
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 21 16 1 4 48 8 52 +40
2 Manisa FK 21 15 1 5 60 18 50 +42
3 Sancaktepe Bld 21 12 5 4 35 17 40 +18
4 Hekimoğlu Trabzon 21 12 6 3 35 30 39 +5
5 Çorum FK 21 11 9 1 30 27 34 +3
6 Sarıyer 21 9 6 6 26 22 33 +4
7 İnegölspor 21 9 8 4 34 24 31 +10
8 Afjet Afyonspor 21 9 8 4 31 23 31 +8
9 Zonguldak Kömürspor 21 8 6 7 28 26 31 +2
10 Pendikspor 21 8 8 5 29 26 29 +3
11 Tarsus İdman Yurdu 21 9 11 1 30 31 28 -1
12 Kırklarelispor 21 6 7 8 19 26 26 -7
13 Hacettepe Spor 21 8 11 2 27 39 26 -12
14 Başkent Akademi FK 21 6 12 3 27 31 21 -4
15 1922 Konyaspor 21 6 12 3 25 35 21 -10
16 Amed Sportif 21 5 10 6 15 32 21 -17
17 Gümüşhanespor 21 5 13 3 23 39 18 -16
18 Şanlıurfaspor 21 0 20 1 5 73 14 -68
Takım O G M B A Y P AV
1 Artvin Hopaspor 21 11 2 8 35 14 41 +21
2 Serik Belediyespor 21 12 4 5 37 21 41 +16
3 68 Aksaray Belediyespor 21 11 3 7 34 16 40 +18
4 24Erzincanspor 21 10 3 8 29 17 38 +12
5 Buca FK 21 9 6 6 29 28 33 +1
6 Karaköprü Belediyespor 21 8 5 8 20 16 32 +4
7 Çatalcaspor 21 7 4 10 30 22 31 +8
8 Düzcespor 21 8 6 7 18 16 31 +2
9 Sultanbeyli Bld. 21 7 6 8 25 20 29 +5
10 Silivrispor 21 6 6 9 26 24 27 +2
11 52 Orduspor FK 21 4 4 13 14 15 25 -1
12 Çankaya FK 21 6 8 7 23 27 25 -4
13 Kızılcabölükspor 21 5 7 9 28 28 24 0
14 Erzin Spor Kulübü 21 5 7 9 23 24 24 -1
15 Şile Yıldızspor 21 5 8 8 16 19 23 -3
16 Yomraspor 21 5 8 8 22 26 23 -4
17 Tokatspor 21 1 17 3 13 45 6 -32
18 Manisaspor 21 1 17 3 15 59 0 -44
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/02/2020 Konyaspor vs Denizlispor
 08/02/2020 Beşiktaş vs Gaziantep FK
 08/02/2020 Gençlerbirliği vs Trabzonspor
 08/02/2020 Fenerbahçe vs Alanyaspor
 09/02/2020 Kayserispor vs Antalyaspor
 09/02/2020 Sivasspor vs İstanbul Başakşehir
 09/02/2020 Kasımpaşa vs Galatasaray
 10/02/2020 Göztepe vs Çaykur Rizespor
 14/02/2020 İstanbul Başakşehir vs Beşiktaş
 14/02/2020 İstanbul Başakşehir - Beşiktaş İstanbul Başakşehir ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  İstanbul Başakşehir yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/02/2020 Giresunspor vs İstanbulspor
 08/02/2020 Eskişehirspor vs Altınordu
 08/02/2020 Adana Demirspor vs Adanaspor
 09/02/2020 BB Erzurumspor vs Keçiörengücü
 09/02/2020 Ümraniyespor vs Balıkesirspor
 09/02/2020 Osmanlıspor FK vs Bursaspor
 09/02/2020 Altay vs Boluspor
 10/02/2020 Akhisarspor vs Menemenspor
 14/02/2020 Altınordu vs Osmanlıspor FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/02/2020 Kahramanmaraşspor vs Van Spor
 09/02/2020 Ankara Demirspor vs Sakaryaspor
 09/02/2020 Bodrumspor vs Eyüpspor
 09/02/2020 Ergene Velimeşe vs Etimesgut Belediyespor
 09/02/2020 Kardemir Karabükspor vs Kastamonuspor
 09/02/2020 Kırşehir Belediyespor vs Tuzlaspor
 09/02/2020 Niğde Anadolu FK vs Bayburt Özel İdare Spor
 09/02/2020 Uşak Spor vs Sivas Belediyespor
 15/02/2020 Bayburt Özel İdare Spor vs Kardemir Karabükspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/02/2020 Yomraspor vs Serik Belediyespor
 08/02/2020 Çatalcaspor vs Karaköprü Belediyespor
 09/02/2020 Artvin Hopaspor vs Sultanbeyli Bld.
 09/02/2020 24Erzincanspor vs Çankaya FK
 09/02/2020 Kızılcabölükspor vs 52 Orduspor FK
 09/02/2020 Manisaspor vs Silivrispor
 09/02/2020 Şile Yıldızspor vs Erzin Spor
 09/02/2020 Tokatspor vs Düzcespor
 09/02/2020 68 Aksaray Belediyespor vs Buca FK
 14/02/2020 Çankaya FK - 68 Aksaray Belediyespor 68 Aksaray Belediyespor ligdeki son 15 maçında hiç kaybetmedi  68 Aksaray Belediyespor yenilmez
 14/02/2020 Buca FK - Manisaspor Manisaspor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Buca FK yenilmez
 14/02/2020 Çankaya FK - 68 Aksaray Belediyespor Çankaya FK ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  68 Aksaray Belediyespor yenilmez
 14/02/2020 Buca FK - Manisaspor Buca FK ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Buca FK yenilmez
NAMAZ VAKİTLERİ
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI