Bugun...



SÜNDÜRMEDEN, SÜRÜNDÜRMEDEN NASIL ANLATILIR?

“Türk edebiyatının baş yapıtlarındandır. Ders niteliğindedir. Bir konu sündürmeden, süründürmeden, ifrata varmadan, ciddiyeti elden bırakmadan nasıl anlatılır sorusunun cevabı bu kitapta.”Türk Romancılığında Bir Kilometre Taşı: Ayaşlı ile Kiracıları

facebook-paylas
Tarih: 13-02-2019 14:45

SÜNDÜRMEDEN, SÜRÜNDÜRMEDEN NASIL ANLATILIR?

Memduh Şevket Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları romanındaki apartman; köylüsünden memuruna, çiftçisinden bankacısına, kumarbazından uyuşturucu ticareti yapanına kadar her sınıftan insanı içeren bir pansiyon gibidir.  Esendal, Ayaşlı’nın apartmanındaki kiralık dokuz odada sadece farklı sınıftan insanları değil, toplumdaki değişim sancılarını da anlatır. Esendal’ın sade dili sizi öylesine içine çeker ki, okudukça apartmanın loş koridorlarına yansıyan gölgeler görürsünüz: Farklı sınıftan insanların, çarpık ilişkilerin, uzayıp giden davaların, mahkeme kağıtlarının, içkili kumar masalarının ve müdavimlerinin gölgeleri.

 

1934 yılında yayımlanan Ayaşlı ile Kiracıları romanı, günümüzdeki pek çok kitaptan daha anlaşılır bir dile sahip. Süssüz, gösterişsiz bir Türkçeyle yazan Esendal, başka bir yazarın iki sayfada anlatacağını bir, bilemediniz iki cümlede anlatır. Hem de büyüleyen bir sadelikle:

 

“Fuat’ın yüzüne baktım. Onda becerikli bir adam suratı var. Açıkgöz bir çocuk. Çapkın değildir. Çapkınlıktan anlamaz da denilemez.

 

Patron otomobile binerken, “Fuat Efendi bizi bir yere götür, biraz eğlenelim!” dese, “Nereye efendim?” diye sormaz; yanlış kapı önünde de durmaz.”

 

Şoför Fuat acaba bundan daha güzel, daha öz bir biçimde anlatılabilir mi? Başkalarının onlarca sözcük ile anlatabileceği huysuz bir çocuk için Memduh Şevket Esendal “Oğlan diş ağrısı gibi!” der geçer. Kendisiyle flört eden evli bir kadını anlatırken “Ben erkek kalmak isterim. Sulantı bana düşer ama beceremiyorum, odasından da ayrılamıyorum.” diye yazar.

 

Esendal’ın dilindeki duruluk, okurun önündeki düşsel sahneyi genişletip anlatımı güçlendirir. Romandaki sade bir nişan töreni, havai fişekler altındaki bir törenden daha fazla işler insanın içine: “Elini istedim, uzattı. Aldım, öptüm, böylece Selime ile nişanlanmış olduk.”

 

Memduh Şevket Esendal, kendisine sorulduğunda, anlatımındaki sadeliği, biraz da alaycı bir üslupla şöyle açıklar: “Edebiyatı bilmediğimden, marifetsizliğimden sade yazmışımdır. Bilsem, öyle düpedüz yazar mıyım hiç? Köylü bir şeyi söylerken dikine, olduğu gibi söyler. Neden? Süslemesini bilmez, benzetmesini bilmez, anlatmasını bilmez de ondan. Marifetli insanlar öyle yapmazlar. Sözlerine, yazılarına marifetlerini sokarlar, hünerlerini gösterirler. Aslını sorarsanız marifet hayatın içinde, hayata uymayan bir şeydir. Benim dilim kısa. İstediklerimi anlatabilmek güç.”

 

Esendal’ın romana getirdiği yenilik, sadelikle sınırlı değildir. Esendal’ın kadın karakterleri, yaşadıkları döneme göre özgürlükçü düşüncelere sahiptirler. Ayaşlı ile Kiracıları’nda yer alan kadınlar genel olarak cinsel tercihlerinde özgür kişilerdir. Evlilikleri bile buna engel değildir. Fethi Naci, Ayaşlı ile Kiracıları romanında, karılarının başkalarıyla birlikte olmasına ses etmeyen Hâki Bey ve Abdülkerim gibi kocalar için, Türk romanında ilk kez ortaya çıkan ‘koca tipleri’ tanımlamasını kullanır. Romanın anlatıcısı olan erkek de “Ben kadın olsam kendi ekmeğimi kendim kazanmak ve gönlümün istediği zaman istediğim erkekle yaşamak yolunu tutardım!” diyecek ölçüde özgürlüklerden yanadır.

 

Cumhuriyet Halk Partisi’nde Genel Sekreterliğe kadar yükselen Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları kitabında, bürokrasinin mizahla yoğurulmuş sert bir eleştirisi de vardır. Yurtdışı görevle Avrupa’ya gönderilen Hâki Bey, içinde bulunduğu komisyon işini bitirdikten sonra küçük bir iş için Almanya’ya gönderilir ancak iki yıl boyunca orada unutulur. Kimse Hâki Beyin yokluğunun farkına varmaz. Tıpkı hastanede gözüne cam batan hastanın farkına varılmadığı gibi. Esendal, hem devletteki, hem de toplumdaki değişimi mizahi bir dille gözler önüne sererken yozlaşmış ilişkilerle hantal bürokrasiyi de kıyasıya eleştirir.

 

Ayaşlı ile Kiracıları hakkındaki Ekşi Sözlük’te yer alan okur yorumlarından biri şöyle: “Bence Türk edebiyatının baş yapıtlarındandır. Ders niteliğindedir. Bir konu sündürmeden, süründürmeden, ifrata varmadan, ciddiyeti elden bırakmadan nasıl anlatılır sorusunun cevabı bu kitapta. Bir solukta okunur ve kof, duygusal olmayan duyguyu anlatan bir son ile biter.”

 

Türkçenin Çehov’u olarak adlandırılan Memduh Şevket Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları adlı romanı, edebiyat tarihimizin kilometre taşlarından birisi. Esendal’ın ince mizahı, gösterişsiz dili ve büyüleyen sadeliği ile tanışmaya var mısınız?







FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÜTÜPHANE Haberleri

HABER ARA
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARŞİVİ
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HAVA DURUMU
resmi ilanlar nöbetçi eczaneler
GÜNLÜK BURÇ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 23 15 2 6 36 11 51 +25
2 Galatasaray 23 13 4 6 46 24 45 +22
3 Beşiktaş 23 11 5 7 45 30 40 +15
4 Trabzonspor 23 10 7 6 40 33 36 +7
5 Yeni Malatyaspor 23 9 7 7 34 28 34 +6
6 Atiker Konyaspor 23 8 5 10 29 24 34 +5
7 Antalyaspor 24 9 10 5 26 36 32 -10
8 Sivasspor 23 8 8 7 33 34 31 -1
9 Alanyaspor 23 9 10 4 25 26 31 -1
10 Kayserispor 23 8 8 7 21 28 31 -7
11 MKE Ankaragücü 24 9 12 3 26 38 30 -12
12 Kasımpaşa 23 9 12 2 39 44 29 -5
13 Çaykur Rizespor 23 6 7 10 30 30 28 0
14 Fenerbahçe 23 5 8 10 26 32 25 -6
15 Göztepe 23 8 14 1 25 32 25 -7
16 Bursaspor 23 4 7 12 19 26 24 -7
17 BB Erzurumspor 23 4 10 9 24 31 21 -7
18 Akhisarspor 23 4 13 6 21 38 18 -17
Takım O G M B A Y P AV
1 Denizlispor 12 8 2 2 24 9 26
2 Gençlerbirliği 11 8 2 1 21 7 25
3 Ümraniyespor 12 8 3 1 18 10 25
4 Altınordu 12 7 2 3 22 7 24
5 Osmanlıspor FK 12 7 4 1 16 10 22
6 Adana Demirspor 12 6 3 3 21 11 21
7 Eskişehirspor 12 5 1 6 14 11 21
8 Hatayspor 12 5 2 5 16 8 20
9 Balıkesirspor Baltok 11 6 3 2 15 11 20
10 Gazişehir Gaziantep FK 12 5 4 3 17 10 18
11 İstanbulspor 11 5 3 3 19 19 18
12 Adanaspor 12 3 4 5 16 14 14
13 Boluspor 11 3 4 4 13 11 13
14 Altay 11 3 5 3 11 12 12
15 Afjet Afyonspor 11 3 5 3 15 20 12
16 Giresunspor 11 3 6 2 12 16 11
17 Elazığspor 11 2 6 3 12 17 9
18 Kardemir Karabükspor 12 0 10 2 6 28 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Fatih Karagümrük 12 9 1 2 26 10 29
2 Tuzlaspor 12 9 2 1 30 7 28
3 Manisa BBSK 11 8 1 2 27 8 26
4 Menemen Belediyespor 12 7 1 4 26 15 25
5 Sivas Belediyespor 12 7 3 2 21 15 23
6 Etimesgut Belediyespor 11 5 1 5 16 10 20
7 Şanlıurfaspor 11 5 3 3 13 10 18
8 Pendikspor 11 4 2 5 17 14 17
9 Kırklarelispor 12 4 3 5 15 13 17
10 Bandırmaspor 11 5 4 2 12 11 17
11 Kahramanmaraşspor 12 5 5 2 11 14 17
12 Zonguldak Kömürspor 11 4 3 4 10 10 16
13 Tarsus İdman Yurdu 11 4 4 3 18 22 15
14 Bak Spor 11 3 3 5 11 15 14
15 Fethiyespor 12 2 4 6 9 14 12
16 Konya Anadolu Selçukspor 11 2 3 6 17 24 12
17 Darıca Gençlerbirliği 12 3 6 3 10 18 12
18 Tokatspor 12 3 7 2 11 15 11
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 11 7 0 4 23 10 25
2 Karaköprü Belediyespor 12 7 3 2 23 13 23
3 Nevşehir Belediyespor 11 6 1 4 24 12 22
4 Tire 1922 11 5 0 6 15 7 21
5 Hekimoğlu Trabzon 10 6 1 3 14 7 21
6 Şile Yıldızspor 10 6 3 1 24 11 19
7 Ergene Velimeşe 11 5 3 3 16 10 18
8 Artvin Hopaspor 11 4 1 6 10 4 18
9 Silivrispor 11 5 4 2 13 8 17
10 Kozan Belediyespor 11 3 1 7 11 8 16
11 Yomraspor 11 3 2 6 11 10 15
12 Batman Petrolspor 11 4 4 3 11 14 15
13 Erzin Belediyespor 11 3 3 5 15 12 14
14 Gebzespor 11 3 4 4 11 9 13
15 Büyükçekmece Tepecikspor 11 3 6 2 10 15 11
16 Erbaaspor 10 2 4 4 10 10 10
17 Körfez Spor Kulübü 11 1 8 2 6 24 5
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/03/2019 Bursaspor vs Sivasspor
 02/03/2019 Kayserispor vs Beşiktaş
 02/03/2019 Fenerbahçe vs Çaykur Rizespor
 03/03/2019 Atiker Konyaspor vs Göztepe
 03/03/2019 Yeni Malatyaspor vs Medipol Başakşehir
 03/03/2019 BB Erzurumspor vs Galatasaray
 04/03/2019 Akhisarspor vs Alanyaspor
 04/03/2019 Kasımpaşa vs Trabzonspor
 08/03/2019 Sivasspor vs Yeni Malatyaspor
 02/03/2019 Kayserispor - Beşiktaş Beşiktaş ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Beşiktaş yenilmez
 02/03/2019 Bursaspor - Sivasspor Bursaspor ligdeki son 9 maçında hiç kazanamadı  Sivasspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/03/2019 Elazığspor vs Denizlispor
 02/03/2019 Eskişehirspor vs Adana Demirspor
 02/03/2019 Osmanlıspor FK vs Gazişehir Gaziantep FK
 03/03/2019 Altınordu vs Hatayspor
 03/03/2019 Ümraniyespor vs Kardemir Karabükspor
 03/03/2019 Boluspor vs İstanbulspor
 03/03/2019 Afjet Afyonspor vs Gençlerbirliği
 04/03/2019 Altay vs Balıkesirspor Baltok
 08/03/2019 Gazişehir Gaziantep FK vs Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/03/2019 Kahramanmaraşspor vs Menemen Belediyespor
 02/03/2019 Sivas Belediyespor vs Tokatspor
 02/03/2019 Bak Spor vs Anadolu Selçukspor
 02/03/2019 Etimesgut Belediyespor vs Şanlıurfaspor
 02/03/2019 Fethiyespor vs Tuzlaspor
 02/03/2019 Kırklarelispor vs Fatih Karagümrük
 02/03/2019 Manisa BBSK vs Bandırmaspor
 02/03/2019 Pendikspor vs Tarsus İdman Yurdu
 02/03/2019 Zonguldak Kömürspor vs Darıca Gençlerbirliği
 06/03/2019 Şanlıurfaspor - Manisa BBSK Şanlıurfaspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Manisa BBSK yenilmez
 06/03/2019 Darıca Gençlerbirliği - Kırklarelispor Darıca Gençlerbirliği ligdeki son 6 maçını kaybetti  Kırklarelispor kazanır
 06/03/2019 Menemen Belediyespor - Sivas Belediyespor Menemen Belediyespor ligde evindeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Menemen Belediyespor yenilmez
 06/03/2019 Fatih Karagümrük - Bak Spor Bak Spor ligdeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Bak Spor yenilmez
 06/03/2019 Fatih Karagümrük - Bak Spor Fatih Karagümrük ligde evindeki son 11 maçında hiç kaybetmedi  Fatih Karagümrük yenilmez
 06/03/2019 Tarsus İdman Yurdu - Fethiyespor Tarsus İdman Yurdu ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Fethiyespor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/03/2019 Erbaaspor vs Büyükçekmece Tepecikspor
 02/03/2019 Ergene Velimeşe vs Erzin Belediyespor
 02/03/2019 Gebzespor vs Körfez Spor Kulübü
 02/03/2019 Nevşehir Belediyespor vs Kozan Belediyespor
 02/03/2019 Silivrispor vs Nazilli Belediyespor
 02/03/2019 Şile Yıldızspor vs Yomraspor
 03/03/2019 Hekimoğlu Trabzon vs Batman Petrolspor
 06/03/2019 Artvin Hopaspor vs Silivrispor
 06/03/2019 Tire 1922 - Nevşehir Belediyespor Nevşehir Belediyespor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Nevşehir Belediyespor yenilmez
 06/03/2019 Nazilli Belediyespor - Gebzespor Gebzespor ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kazanamadı  Nazilli Belediyespor yenilmez
 03/03/2019 Hekimoğlu Trabzon - Batman Petrolspor Hekimoğlu Trabzon ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Hekimoğlu Trabzon yenilmez
 02/03/2019 Silivrispor - Nazilli Belediyespor Nazilli Belediyespor ligdeki son 16 maçında hiç kaybetmedi  Nazilli Belediyespor yenilmez
 02/03/2019 Silivrispor - Nazilli Belediyespor Silivrispor ligdeki son 10 maçında hiç kazanamadı  Nazilli Belediyespor yenilmez
 02/03/2019 Gebzespor - Körfez Spor Kulübü Körfez Spor Kulübü ligde deplasmandaki son 11 maçında hiç kazanamadı  Gebzespor yenilmez
 02/03/2019 Gebzespor - Körfez Spor Kulübü Gebzespor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Körfez Spor Kulübü yenilmez
 02/03/2019 Ergene Velimeşe - Erzin Belediyespor Erzin Belediyespor ligde deplasmandaki son 11 maçında hiç kazanamadı  Ergene Velimeşe yenilmez
 02/03/2019 Erbaaspor - Büyükçekmece Tepecikspor Erbaaspor ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Erbaaspor yenilmez
NAMAZ VAKİTLERİ
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI