Bugun...



SÜNDÜRMEDEN, SÜRÜNDÜRMEDEN NASIL ANLATILIR?

“Türk edebiyatının baş yapıtlarındandır. Ders niteliğindedir. Bir konu sündürmeden, süründürmeden, ifrata varmadan, ciddiyeti elden bırakmadan nasıl anlatılır sorusunun cevabı bu kitapta.”Türk Romancılığında Bir Kilometre Taşı: Ayaşlı ile Kiracıları

facebook-paylas
Tarih: 13-02-2019 14:45

SÜNDÜRMEDEN, SÜRÜNDÜRMEDEN NASIL ANLATILIR?

Memduh Şevket Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları romanındaki apartman; köylüsünden memuruna, çiftçisinden bankacısına, kumarbazından uyuşturucu ticareti yapanına kadar her sınıftan insanı içeren bir pansiyon gibidir.  Esendal, Ayaşlı’nın apartmanındaki kiralık dokuz odada sadece farklı sınıftan insanları değil, toplumdaki değişim sancılarını da anlatır. Esendal’ın sade dili sizi öylesine içine çeker ki, okudukça apartmanın loş koridorlarına yansıyan gölgeler görürsünüz: Farklı sınıftan insanların, çarpık ilişkilerin, uzayıp giden davaların, mahkeme kağıtlarının, içkili kumar masalarının ve müdavimlerinin gölgeleri.

 

1934 yılında yayımlanan Ayaşlı ile Kiracıları romanı, günümüzdeki pek çok kitaptan daha anlaşılır bir dile sahip. Süssüz, gösterişsiz bir Türkçeyle yazan Esendal, başka bir yazarın iki sayfada anlatacağını bir, bilemediniz iki cümlede anlatır. Hem de büyüleyen bir sadelikle:

 

“Fuat’ın yüzüne baktım. Onda becerikli bir adam suratı var. Açıkgöz bir çocuk. Çapkın değildir. Çapkınlıktan anlamaz da denilemez.

 

Patron otomobile binerken, “Fuat Efendi bizi bir yere götür, biraz eğlenelim!” dese, “Nereye efendim?” diye sormaz; yanlış kapı önünde de durmaz.”

 

Şoför Fuat acaba bundan daha güzel, daha öz bir biçimde anlatılabilir mi? Başkalarının onlarca sözcük ile anlatabileceği huysuz bir çocuk için Memduh Şevket Esendal “Oğlan diş ağrısı gibi!” der geçer. Kendisiyle flört eden evli bir kadını anlatırken “Ben erkek kalmak isterim. Sulantı bana düşer ama beceremiyorum, odasından da ayrılamıyorum.” diye yazar.

 

Esendal’ın dilindeki duruluk, okurun önündeki düşsel sahneyi genişletip anlatımı güçlendirir. Romandaki sade bir nişan töreni, havai fişekler altındaki bir törenden daha fazla işler insanın içine: “Elini istedim, uzattı. Aldım, öptüm, böylece Selime ile nişanlanmış olduk.”

 

Memduh Şevket Esendal, kendisine sorulduğunda, anlatımındaki sadeliği, biraz da alaycı bir üslupla şöyle açıklar: “Edebiyatı bilmediğimden, marifetsizliğimden sade yazmışımdır. Bilsem, öyle düpedüz yazar mıyım hiç? Köylü bir şeyi söylerken dikine, olduğu gibi söyler. Neden? Süslemesini bilmez, benzetmesini bilmez, anlatmasını bilmez de ondan. Marifetli insanlar öyle yapmazlar. Sözlerine, yazılarına marifetlerini sokarlar, hünerlerini gösterirler. Aslını sorarsanız marifet hayatın içinde, hayata uymayan bir şeydir. Benim dilim kısa. İstediklerimi anlatabilmek güç.”

 

Esendal’ın romana getirdiği yenilik, sadelikle sınırlı değildir. Esendal’ın kadın karakterleri, yaşadıkları döneme göre özgürlükçü düşüncelere sahiptirler. Ayaşlı ile Kiracıları’nda yer alan kadınlar genel olarak cinsel tercihlerinde özgür kişilerdir. Evlilikleri bile buna engel değildir. Fethi Naci, Ayaşlı ile Kiracıları romanında, karılarının başkalarıyla birlikte olmasına ses etmeyen Hâki Bey ve Abdülkerim gibi kocalar için, Türk romanında ilk kez ortaya çıkan ‘koca tipleri’ tanımlamasını kullanır. Romanın anlatıcısı olan erkek de “Ben kadın olsam kendi ekmeğimi kendim kazanmak ve gönlümün istediği zaman istediğim erkekle yaşamak yolunu tutardım!” diyecek ölçüde özgürlüklerden yanadır.

 

Cumhuriyet Halk Partisi’nde Genel Sekreterliğe kadar yükselen Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları kitabında, bürokrasinin mizahla yoğurulmuş sert bir eleştirisi de vardır. Yurtdışı görevle Avrupa’ya gönderilen Hâki Bey, içinde bulunduğu komisyon işini bitirdikten sonra küçük bir iş için Almanya’ya gönderilir ancak iki yıl boyunca orada unutulur. Kimse Hâki Beyin yokluğunun farkına varmaz. Tıpkı hastanede gözüne cam batan hastanın farkına varılmadığı gibi. Esendal, hem devletteki, hem de toplumdaki değişimi mizahi bir dille gözler önüne sererken yozlaşmış ilişkilerle hantal bürokrasiyi de kıyasıya eleştirir.

 

Ayaşlı ile Kiracıları hakkındaki Ekşi Sözlük’te yer alan okur yorumlarından biri şöyle: “Bence Türk edebiyatının baş yapıtlarındandır. Ders niteliğindedir. Bir konu sündürmeden, süründürmeden, ifrata varmadan, ciddiyeti elden bırakmadan nasıl anlatılır sorusunun cevabı bu kitapta. Bir solukta okunur ve kof, duygusal olmayan duyguyu anlatan bir son ile biter.”

 

Türkçenin Çehov’u olarak adlandırılan Memduh Şevket Esendal’ın Ayaşlı ile Kiracıları adlı romanı, edebiyat tarihimizin kilometre taşlarından birisi. Esendal’ın ince mizahı, gösterişsiz dili ve büyüleyen sadeliği ile tanışmaya var mısınız?







FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÜTÜPHANE Haberleri

HABER ARA
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARŞİVİ
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HAVA DURUMU
resmi ilanlar nöbetçi eczaneler
GÜNLÜK BURÇ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/09/2020 Antalyaspor vs Gençlerbirliği
 13/09/2020 Çaykur Rizespor vs Fenerbahçe
 13/09/2020 Fatih Karagümrük vs Yeni Malatyaspor
 13/09/2020 Galatasaray vs Gaziantep FK
 13/09/2020 Göztepe vs Denizlispor
 13/09/2020 Hatayspor vs Başakşehir FK
 13/09/2020 Kayserispor vs Kasımpaşa
 13/09/2020 MKE Ankaragücü vs BB Erzurumspor
 13/09/2020 Sivasspor vs Alanyaspor
 13/09/2020 Trabzonspor vs Beşiktaş
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/07/2020 Osmanlıspor FK 4 - 3 Balıkesirspor
 19/07/2020 Eskişehirspor 0 - 3 Boluspor
 18/07/2020 Adana Demirspor 3 - 0 İstanbulspor
 18/07/2020 Hatayspor 3 - 1 Bursaspor
 18/07/2020 Akhisarspor 3 - 4 Ankara Keçiörengücü
 18/07/2020 Giresunspor 1 - 2 Altay
 18/07/2020 BB Erzurumspor 4 - 1 Ümraniyespor
 18/07/2020 Fatih Karagümrük 3 - 0 Adanaspor
 17/07/2020 Menemenspor 1 - 1 Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
 14/03/2020 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
NAMAZ VAKİTLERİ
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI